跳至內容

Staynan Simpu

nani… a masadak Wikipedia

Staynan Simpu (史泰南神父)

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

Staynan Simpu (Toic: Dominik Stener, ’Amis: Ka’ongto, 1916-2002.3), masofoc i Switzerland, o nano Paylen Tintokiwkay a Simpu, halafin ko kaitira ningra i Singko, Kakacawan no Posong mipatenak to Ratoh, sa’ayaway patireng to pihopedan kociwsiya itini pasawali no Kalingko Posong, saka mapadama mapalowad ko i niyaro’ay mihopeday pinangan.

Rayray no ’orip. (生平)

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

I 1916 miheca, masofoc i Switzerland ci Staynan Simpu, 27 mihecaan mapatireng mala Simpu, ikor no 3 miheca, maocor cingra tayra i Congko paternak to 4 miheca, saan tayra i Amilika, Dipong 9 miheca, nanoya tayni i Taywan itira i Tawu i Posong kowan Tasi a Tinsokiway 3 miheca[1].

Nikatayni ni Singko ci Staynan Simpu i, citodong i Pasongan, Kinanoka, Cidatayay, Ta’eman, Sa’aniwan a niyaro’ patenak to Ratoh[2]. I 1963 miheca, katahira ningra i niyaro’ no Sa’aniwan itiya i, ciriko’ cingra to losid no ’Amis a mikerid to Misa, mafaheka ko ’alomanay ato roma Simpu ato Siwni koni a demak[3].

Saki niyaro’ay a finawlan, onini a Simpu sacingisngis sa, mingitid to ’ongto, pasowal to “Tingcupawyu” sa ko licay to ’alomanay, o kaemangay wawa maolah mitataroh to ngisngis ningra[2]. Awaay ko maamaan i kamaro’an ningra, masadak sa rakat saan, to romi’ami’ad itira cingra i tatihi no kiwkay Paloma to datadateng[3]. Pasifana’en ningra ko salikaka mipaloma to dating, saka ’eca pi’aca i Payrang mila’om to payso[2].

O kapot mifalic to “Fangcalay cudad” pala no Loma tilid ’Amis a sowal ci Lifok ’Oteng, sacisowal sa, ci Staynan Simpu mikihatiya i saki lakakawa ’orip no ’Amis, mikihatiya romadiw, makero, maliepah, mitamako, o kamatini ningra, madoedo no kasaniyaro’ midotoc to ponka, micowat a mapakadofah[3]. Mapalasawad ni Staynan Simpu ko cilisinan sanay no ’Amis, mipadang palowad to piilisin no niyaro’ [1]

Itiyaay kiwkay no Sa’aniwan, mararid makari’ang no faliyos, mafiyol kopipatenak, saka kareteng ko sapifadic to kiwkay a payso, cango’ot ko kicay no ’Amis a salikaka, miti’er cingra to itiraay i Switzerland, New Zealand a tatosaay fa’inayan ato tatoloay fafahiyan a salikaka ningra to padamso sapipatireng, roma pitoay kiwkay pakayni pasadak no salawina a salikaka ningra malaheci ko pipatireng[1].

Ci Staynan Simpu o sarakatay patayni i saniyaro’ no pasawali no ’Amis to a Simpu pihopedan kociwsiya. Mikapotay cingraan micikeroh to pihopedan kociwsiya ci Folaw Kolas (Lai Chunshui), sowal sa, i 1960 mihecaan, maledef i pasaetip no Taywan ko pihopedan kociwsiya, misafaloco’ ci Staynan Simpu to sapipalowadaw itini i niyaro’ no pasawali, nika malitemoh ko karorayan awaay ko mihepeday harateng no ’Amis itiya, orasaka mipili’ cingra to papinapina tamdaw ato citodongay no kiwkay i kasaniyaro’, keriden cangra patayra i malahiciay ko tayal to pihopedan kociwsiya saki a mihapinang minengneng[3].

Itiya i 1965 miheca, Yisokay maocor ko Simpu ci Wang Deming, Du Hua ato salikaka ca Mou Wenxi ato Wu Qiulin sasepat tamdaw, mikihatiya to Asia syakay kicay i ’orip yofayof itira i Bangkok Thailand to kakeridan no syakay dademakay a sa’opo, nanoya sa’ayaw ko pidemak to pihopedan kociwsiya a onto[4].

O kietecay a nanom ko sapingingoy i kato’asan ’orip ni Staynan Simpu, caay ka tayra isingan, tangasa 2001 miheca 5 folad minokay tayra i Switzerland pito’asan ningra a mipaising, saka 9 folad minokay tayni Sa’aniwan niyaro’ [1].

I 2003 miheca 3 folad, mapatay to kaciadada ningra to ka soot no faloco’, itiya 28 romi’ad mipadongos cingraan, mararom ko finawlan no kasa niyaro’ miliyok mimetmet to kamay ningra a tomangic[6].

Matadem cingra i tatihi kiwkay no Sa’aniwan, toya mihaca malo pirarakatan a niyaro’ sakowan no Singko[7]. Sacisowal sa ko salikaka no niyaro’ ci Huang Ruiling to tango’or ci Ka’ongtoan (Staynan Simpu), matiya o marohemay kafohongay kilang lonok sa matefad/mafonor i sera, itira i nikaomahan ningra a sera mada’oc a maleda’, awaay ko kalala’edan to finawlan mida’oc a maro’[2].

Pinengnengan. (參考)

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

1.田俊雄. 寶島人物 這位外籍神父 很阿美族. 《聯合報》. 2001-01-08 (中文(臺灣)).

2.黃瑞玲. 小孩眼中的史泰南神父. 《自由時報》. 2004-11-29 [2020-04-22] (中文(臺灣)).

3.辛啟松. 史泰南儲蓄互助扎根原鄉. 《中國時報》. 2002-03-04 (中文(臺灣)).

4.黃振國. 儲蓄互助會 台灣社員逾十八萬人. 《中國時報》. 2004-11-25 (中文(臺灣)).

5.田俊雄. 跨世紀社區營造34 膽曼 東海岸最「互助」的社區. 《聯合報》. 1999-04-03 (中文(臺灣)).

6.田俊雄. 如喪考妣. 《聯合報》. 2002-03-29 (中文(臺灣)).

7.田俊雄. 成功鎮老建築巡禮 歡迎報名. 《聯合報》. 2002-10-10 (中文(臺灣)).

8.施鴻基. 原住民不儲蓄? 看看導明互助社 成立39年 社員存款2億餘元 無呆帳、負債 居全9.台原住民儲蓄互助社第一. 《聯合報》. 2005-08-31 (中文(臺灣)).