Sakaira no yincuminco a romi’ad 8.1
Sakaira no yincuminco a romi’ad 8.1 (8.1原住民族日的由來)
[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]Anini 8.1 o romi’ad no yincuminco. I rafasan no 400 mihecaan mapangangan no micalapay mikowan pipangangan “Fan”, “Takasago” ano eca “Sanpaw”, sahato ono micalapay mikowanan a pangangan mitahidang, o cipa’oningay a pinangan. Paci’eci saan ko komitang mipangangan to no kowaping, sakaira no tata’akay katalawan i sapirocok to ponka nangra.
Masowal ko yincuminco a onto, o pitekaan no yincuminco onto nai 1983 mihecaan, oya mitiliday a yincumin i Taywan daykako nai 1983 miheca 5 folad 1 romi’ad kapolongan nidemak pasadak to “Kaosacing” a casi. O satekaan no “Kaosancing” casi a patosokan: “O papasowal aca kami, o Takasago finacadan no Taywan o papakalitemoh to sakalasawad no finacadan.” Sanay, pasadak cangra to “Patiyoren ko to’asan ngangan no mako”, “Palasawaden koya kawasan Wufong” sanay a nisafacoan, “Kaosancing” casi palowaday aca to salongoc no yincuminco a onto.
I 1984 miheca 4 folad, o mi’olicay mapohaway tamdaw a yincumin ci Monaneg “Papotalay no kasarekad a mitiliday yofayof” i nisahalakaan no kakeridan ci Zhang Fuzhong, kapotan no maradiway kapah no Piyoma a yincumin ci Hu Defu aci Tong Chunqing, ato mikiharay to yincumin a widang, patireng to “Salongan finacadan wiyinhuy”, ci Hu Defu ko citodongay kakeridan, ci Su Qingli ko micokeray kakeridan.
Pisatatasan to sapipatireng to yincuminco salongoc yofayof itiya, i 1984 miheca 11 folad 20 romi’ad masasowal sakapot a tosir a likakawaw, oya palowaday tamdaw oya citodongay midemak no Papotalay no kasarekad a mitiliday yofayof ci Fan Xunlu, paeyof kao “Yincumin” han ko nano “Sanpaw” ano eca “Takasago” sanay a pangangan, oya paini ningra malacecay ko pihai, “Yincumin” sato ko pasadakani i Syakay no Taywan.
I 1984 miheca 12 folad 29 romi’ad, ci Monaneg aci maradiway no yincumin ci Ale Lusolamen papinapina a tamdaw itira i pilaocan no Makay isingan no Taypisi patireng to “Taywan yincuminco salongoc yofayof” (pasafa: yincienhuy), malao sarakatay i Taywan yofayof sakapotan i Taywan, itiya sateka no niyah to’asan ngangan ko pitahidang.
I 1985 miheca 2 folad 15 romi’ad, “Yincumin” a casi misatapang pasadak, pasifana’ to syakay no Taywan, o sarakatay saka 1 no yincuminco finacadan niyah nitelekan (ketonan) “Cima kako”, “Samaanen ko pitahidang”, o makoracay a ngangan ko yincumin pitahidang, onini fa’elohay patirengan a yofayof so’elinay pitahidang o “Taywan yincuminco salongoc yofayof”, patiyolay pangangan a onto o no yinminhuy a patosokan koni.
Paiwan finacadan mapohaway mi’olicay tamdaw ci Malieyafusi Monaneng mitilid to cecay ’olic “Palowaden ko ta’asan ngangan niyam”, misa’icel milaha: “Ano ira ko cecay romi’ad/ o paherekan niyam i niyah a sera malafel/ ’Ayawen ko palowad to ngangan niyam ato sakacitari’ang niyam”. Onini a ’olic, oya saki Taywan yincuminco salongoc yofayof nisanga’an.
“O tatapangan nonini a sera kami, o yincumin han ko pitahidang tamiyanan, caayay ko santiren (lotokay a tamdaw). Mapatireng ko yincienhuy i, 1985 miheca 7 folad 15 romi’ad, pirina’ to tilid “San way san” casi. Nanoyaan miteka to ko Yincienhuy palowad to miliyangay a onto, nai padamaay pa’orip to tasalamaan fafahiyan, miliyang to pikarkar to tadem no Tongpo, padama pa’orip to kapah no Cuo finacadan ci Tang Yingshenan, mitoreso’ to palakawas ci Wufengan tangasa micikeroh to patikolen ko sera niyam sanay a onto, onini i, o katapi’elalan no yincumin onto a mihecaan.
Paretatenga ko yincumin to pipalakawas ci Wufengan, o mikelotay tamdaw ci Wufeng caay ko kinapatay a malatadamanay. Nika onini piliyang a demak, paa’ilocan sa ko KMT citodongay mikowan itiya. I 1988 miheca 12 folad 31 romi’ad, o mitiliday no Yusan sinkakoyin ato URM saka 9 rekad minanamay mapolong itira i Ciayisi ka’ayaw no syataw no kasolin a marar sinalit no Wufeng polinan. I 1989 miheca 3 folad 1 romi’ad, Sakakaay midemakay to laloma’an (Necenpo) songila’ sato Wufengsiang falican to pala Alisansian; 9 folad 12 romi’ad, Kulipienikoan nao Wufeng kimad mapalasawad to nai cudad (hong) no pitilidan.
I 1991 miheca 4 folad 15 romi’ad, Yincienhuy sarakat palowad miliyang, tayra i Yangmingshan a lomaocan no daykay (Komintahuy) mipatorod a minanay, misa’icel micikeroh nai “Sanpaw” pangangan to “Yincumin” sanay a ngiha a sowal, saka tosa miheca miliyaw haca minanay, hato o “Santitongpaw” ko pangangan no sifo. I 1992 miheca, KMT hato mina’ay mifo’ot, ngalef paini to “Marataray finawlan”, “O ’ayaway finawlan”, oya to ko pangangan to yincumin “Salongan a finacadan”, caay ka kahi mihamon to “Yincumin”.
I 1994 miheca 4 folad 11 romi’ad, mikihatiya ci Lee Tenghui to pidemak no Wenhua ciense wiyinhuy i Pintong Santi wenhuayinci to “yincumin pon a laoc”, o tatapangan no kitakit a kacingangan pai “Yincumin” saan ko pitahidang. I 1994 miheca 6 folad 23 romi’ad, yincienhuy ato sakapokapot no syakay yofayof, palowad to sakina 3 itira i congtongfo “salongoc no kacingangan, sera salongoc, sakowan no niyah salongoc” pacomoden i kimpo sanay a pirarakat.
Mataloc to ko 10 miheca piliyang, o “sanpaw” pacinganganen to “yincumin”. 1994 miheca 7 folad 28 romi’ad, lomaocan no daykay (Komintahuy) kinatolo misa’osi mihayda i kimpo patongal to liyad, oya niselayan to 40 mihecaan a“sanpaw” pacinganganen to “yincumin”. pisalofan to kimpo nai 1994 miheca 8 folad 1 romi’ad pakayni congtong masetek mihapiw.
I 1997 miheca 6 folad 16 romi’ad, yincumin onto sakapot palowad to saka 4 piliyang, tayra i Yangmingshan, milongoc to finacadan, sera, sakowan no niyah pacomod i kimpo sanay. Lomaocan no daykay (Komintahuy) sakina 4 misalof to kimpo, masarocod kapolongan salongoc pacomod to “yincumin” i kimpo.
I 2005 miheca 6 folad 15 romi’ad milaoc to saka 2944 ko Siencenyin itiya, mihayda to “piharatengan romi’ad ato lisinan romi’ad a telekan” pa’ayawan rikec, pasetek to mihecahecaan 8 folad 1 romi’ad o “yincuminco romi’ad”, piharateng nai 1994 (83) miheca 8 folad 1 romi’ad pisalofan to kimpo tosir o “sanpaw” pangangan to “yincumin”; toya miheca 7 folad 31 romi’ad, itira i Sincuang ontofa midemak to romi’ad no yincumin, ci Chen Shuibian congtong mikihatiya, mihapiw saka 8 folad 1 romi’ad o yincuminco romi’ad. Pasowalay ci Chen Shuibian i ’ayaw: “oya sanpaw falicen pangangan to yincumin, o saka cipinang no finawlan nonini sera misongila’ ko nengneng to marocekay kaitiraan no yincumin i likisi no Taywan, patiyolen ko nano sakatari’ang no yincuminco”.
8 folad 1 romi’ad nai nidemakan no yincumin onto matilid ko likisi a romi’ad koni, 1994 miheca santisanpaw sanay a sowal masonol to i likisi, macelol to iraay ko kakangodoan a recok “yincumin”. Liyaw tangasa 1997 miheca pangangan to “yincuminco”, kinacecay a pifalic pangangan, saheto o saka citari’ang ato patapangan no nidemakan no yicuminco.
Mitiliday ci Qiu Wanxing (作者:邱萬興)
Mifalicay ci Masao Nikar (翻譯者:馬撒歐•尼卡爾)