Paicu Yata'uyungana
Paicu Yata'uyungana (高菊花)
[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]Paicu Yata'uyungana (1932 miheca 4 folad 8 romi’ad – 2016 miheca 2 folad 20 romi’ad), (Dipong: 矢多喜久子/やた きくこ Yata Kikuko[1]), Cuo finacadan ngangan Paicu Yata'uyungana, kowaping ngangan Kao cihua, sifay nganga Painana, maradiway, singsi.
Kaemangan miheca (早年)
[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]O mama ni Paicu Yata'uyungana o Cuo finacadan ci 'Uongʉ'e Yata'uyungana (Kao Yisen), kaDipongan to’ek malaimengay ato malasingsiay, nai Cpu'u niyaro’, malinah tayra i Tapang niyaro’, pahicera i Keyupana niyaro’, nanoya itini to masofoc ci Paicu Yata'uyungana[2], o sakakaay wawa ni 'Uongʉ'e Yata'uyungana (Kao Yisen). Pakayraan no ngangan Dipong ci 矢多喜久子 a “喜久”, no Dipong ato kowaping a “菊” malecaday ko ngiha, ono kowaping onini a “菊花” ko sakaira no pipangangan[3].
Tadamaan to sakikiwiko ko mama ci 'Uongʉ'e Yata'uyungana, saka kakawaen papitilid i Taynan kawteng pitilidan, kalaloodan itiya malinah tayra i Alisan kokumin kakko. Ikor itira cingra i Tayciw focukakko, i 228 demak itiya, mikihatiya cingra to 27 sofitay i Tayciw focukakko a “midipotay to nikapolongan”, miliyas tayra i Poli. Nika o pilalang no kakeridan no 27 sofitay ci Zhong Yiren, ci Paicu Yata'uyungana ato 2 kapot mitilid a fafahiyan miliyas to Poli a minokay[3].
Kohecalay katalawan (白色恐怖)
[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]Misawad ci Paicu Yata'uyungana nai focukakko i, itira i Ciyai, Alisan pitilidan a malasingsi. I 1952 miheca masawad cingra to kalasingsi, o mamisafaloco’ to saka tayraaw i Colombia daykako no Amilika, nika malekapot ko mama ci 'Uongʉ'e Yata'uyungana to kohecalay katalawan a demak a marepet, patayan. Karepet ni 'Uongʉ'e Yata'uyungana palimo’ot a tilid ci Paicu Yata'uyunganaan to pidipot to laloma’an saka, sawad sato cingra to sakatayra i Amilika mitilid, tayra to cingra i karomadiwan ci Pai Nana han ko pangangan mitodong to sakilaloma’an, misafaloco’ sapa’orip to mama[4][5].
O radiw no Lating ko sakatadamaan ningra, nika honihoni makilim no imeng a misolap, malicay, saka eca to pasadak to likodo, ano eca sakatatelekaw to likodo a tiyam. Ikor no kapatay ni 'Uongʉ'e Yata'uyungana i, matira to ko pikilim no imeng a micalap, mararid malicay, sakasasowal, pakokoten cingra mikapotay to Kongcantang han i 228 demakan. Itiya sa i “sakanga’ay mihayda” t osifo ato calemcem to sakalattih a makowang mapatangic malapadamsoay to roma kitakit a tapang pa’alipay patado[3][6].
Mato’as to ko safa to fa’inayan fafahiyan miisal to sakilaloma’an, 35 ko mihecaan ni Paicu Yata'uyunganaan itiya to misawad romadiway ko tayal, itira sa i Taypi mipatiyam[5][7]. Ipipatiyam mananam to lafang ci Shi Bingyan, masasiolah cangra, ikor mararamod to[3].
I 1971 miheca, citodongay misolapay micowat to Jingshan cuanan, masolot iho ci Paicu Yata'uyungana mapatatalaw mihayda to nano nikapotay itiya to “Penglai mincu jiefang tongmenghui”, maala ko pihayda a paya o aeca to ka solapen[3][8].
Kato’asan kalitengan miheca (中晚年)
[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]Ikor no kapatay no fa’inay ci Shi Bingyan i, keriden ningra ko wawa nai Taypi minokay tayra i Tapang niyaro’. O mapodetay mili’epahay ci Paicu Yata'uyungana, miliyas to karomadiwan malingaday ko tayal, halafin no fala’an adada, ikor itira i niyaro’ no mama a miliyas to hekal a mapatay[7][6].
Piharatengan (紀念)
[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]I 2013 miheca, mitomadaway no Dipong ci Sakai Mitsuko misanga’ay to rayray “Kacingangan no Taywan” (Dipong: 台湾アイデンティティー), aenemay tamdaw pakayni i saka 2 lalood ano eca kohecalay katalawan a mafalicay Taywan a tamdaw, ci Paicu Yata'uyungana ko cecay dengan fafahiyan milicayan[1]. Mitomadaway to Yehuoleji ci Shon Rushian mananam ci Paicu Yata'uyunganaan itiya i, misatatas to 10 mihecaan no Yehuoleji to piterek, misyasing ci Paicu Yata'uyunganaan, itiya to i 2020 miheca mipasadak paika[5][9].
I 2015 miheca, maradiway no ’Amis ci ’Ilid Kawlo pakici Paicu Yata'uyunganaan misanga’ to radiw “Fangcalay fafahiyan” cecay radiw[3]; ikor to ningra to 10 miheca malekapot to maradiway no Piwma finacadan ci Chen Yonglong itira i Takang miradiw i, onini a radiw “Fangcalay fafahiyan” ato adihayay Dipong a radiw pasici Paicu Yata'uyunganaan todong a mita’ong[10]. I 2023 miheca 228 piharatengan romi’ad, Shanling yuetuan pasadak “Huguoshan” a radiw, miharateng ci 'Uongʉ'e Yata'uyungana (Kao Yisen) aci Paicu Yata'uyunganaan, o laloma’ no niradiwan saheto piceli’ mitahidang ci 'Uongʉ'e Yata'uyungana (Kao Yisen) laloma’an[11][12].
Laloma’an (家庭)
[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]Mamo’etep malikaka ca Paicu Yata'uyungana, o cecay kaemangan mapesi’ to. Ikor no karepet ni 'Uongʉ'e Yata'uyungana (Kao Yisen), cifocod to wawa cingra ato Amilika kakeridan sofitay, pakaci Gao Yinghan, salongan i 20 miheca i matolo’ a mapatay. Ikor ciwawa to fafahiyan nano Dipng a wawa, padoedo mararamod ci Shi Bingyan, ira ko 2 fa’inayan ato 1 fafahiyan a wawa. O cecay wawa ni Shi Bingyan matolo’ a mapatay[7].
Pinengnengan to tilid (參考文獻)
[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]1.Cast. 映画『台湾アイデンティティー』公式サイト. (原始內容存檔於2016-04-03).
2.張子午. 【跨越半世紀的家族對話2】高英傑:擁抱結痂的傷口. 報導者. 2018-12-10 [2025-04-10] (中文(臺灣)).
3.周婉窈. 優雅內面的創傷──素描高菊花女士(更新版). 台灣放送. 2025-02-01 [2025-04-07] (中文(臺灣)).
4.林瑞珠. 白色恐怖受難者之女-風情萬種是她完成父願守護家人的武器(一). 上報. 2019-09-22.
5.熊儒賢. 【聽台灣愛唱歌】傳奇女伶高菊花──這條艱辛歌手路,只因她父親名叫高一生. 天下雜誌. 2016-02-26 [2025-04-07]. (原始內容存檔於2019-09-28) (中文(臺灣)).
6.張蘊之. 消失在歷史中的「派娜娜」──恐怖之中,看見每一個有血有肉的人. 天下雜誌. 2020-03-09 (中文(臺灣)).
7.林瑞珠. 白色恐怖受難者之女-如果不是他的女兒 我晚景不會如此淒涼(三). 上報. 2019-09-24 (中文(臺灣)).
8.顧恆湛. 追尋高菊花的自首證:「靖山專案」之探究. 國史館館刊. 2023, 7: 83, 85–120 [2025-04-07] (中文(臺灣)).
9.陳秉弘. 二二八故事/傳奇女伶高菊花 為救政治犯父親入歌壇成傳奇. 中央社. 2020-02-28 (中文(臺灣)).
10.第16屆大港開唱次日回顧:淺堤與洪佩瑜驚喜合體、Beyond Cure主唱支援血肉果汁機、拍謝少年以動畫喚起公民意識. Blow 吹音樂. 2025-03-31 (中文(臺灣)).
11.陳怡萱. 遠看是山,近看是人-閃靈〈護國山〉與高一生. 新使者 (台灣基督長老教會宣教基金會). 2023, 191: 52–57 [2024-12-13]. ISSN 1027-2399. (原始內容存檔於2024-12-13) (中文(臺灣)).
12.王心妤. 閃靈新歌「護國山」 創作靈感自政治受難者家屬[影]. 中央社. 2023-03-01 [2024-12-13]. (原始內容存檔於2023-05-03) (中文(臺灣)).