Onak Foksi aci Linga ’Oping ina

Onak Foksi aci Linga ’Oping ina (陳志豐牧師與曾玉蘭師母)

Onak Foksi (陳志豐牧師)

Onak Foksi (Kowaping: Cen Cefong, 1910 miheca 1 folad 4 romi’ad – 1997 miheca 10 folad 11 romi’ad), 87 ko mihecaan itini hekal.

I saka 2 kalaloodan no hekal i, ’aloman ko kapah no ’Amis nipaci’cian no Dipong mitahidang mikihatiya i kalalood. Ira ko caay ka fadoc mipatay i kalaloodan, ira ko mafadocay i katalawan no patay, i masasiromaay ko nikafana’ ci Yisan. Tinako to ni Wu cien-fong foksi, Cen cing-i ciwlo ato ni Yi te-sen foksi saheto o itiniay nikeridan ni Onak foksi i pirofoan i Hongkong a mipaso’elin ci Yisan a Tapang.

O kakangodoen, tana mapanokay cangra i kitakit i, mala o sa’ayaway macodahay patenak to Ratoh, i 1945 mihecaan o parana’an to no pipalahadan to kiwkay no ’Amis/Pangcah to’ek.

I 1933 miheca o mifolesakay to sapaloma no Ratoh ci Onak (Cen Cefong) foksi aci Linga (Cen Yulan) ina itira i Fahol kiwkay.

Linga ’Oping ina (曾玉蘭媽媽)

Linga ina (Kowaping: Ceng Yulan), 1917 miheca 8 folad 8 romi’ad – 2005 miheca 6 folad 2 romi’ad), ira ko 87 mihecaan itini hekal.

I 1934 miheca, o pisawad ni Afang Singkiwsi nai Tansoy (Taypak) Oxford (niw-cin) pitilidan i, maocor no Pipo daykay tayni i Fonglin Cunsang Tahe (Aniniay Fata’an) sa’etal misitapang patenak to Ratoh. Sa’ayaw, nipatenakan ningra o Payrang; nika ikor no 3 miheca, makerid ningra ko tatosaay mapohaway tamdaw ci Say-Potal aci Onak-Cenol, ato 1 mawilihay tamdaw ci Mayaw-Panog ko paso’elinay to Kawas a ’Amis a tamdaw, o nianan ko lalengatan no Fata’an a niyaro’ to mitooray. Ikor, oya 1 mapohaway a safa ningra to fafahiyan ci Linga ’oping (Cen Yulan) mitoor paso’elin to Kawas, saka i 1936 miheca mapaocor tayra i Tansoy (Taypak) fafahiyan mitilid; oya 18 miheca oci fa’inayay to cingra, paherek to 2 miheca minokay tayni niyaro’, mala tadamaanay dama ni Afang (Si nanmin) itiya.

I 1938 miheca ci Linga ’Oping misawad i minokay i niyaro’ midama to pipatenak ni Afang (Si nanmin) foksi to ratoh. I ’ayaw no saka 2 kalaloodan no hekal, itini i Fata’an sa’etal o paso’elinay mitooray tamdfaw mata’elif ko 50 no tamdaw. Itiya pakinali ko pihimaw no imeng no Dipong, masa’et caay to karahoday ko pipatenak, nanoya misalafiian to ko kasaopo i loma’ ni Linga minanam to sifana’ no cudad, nikawrira oya mitooray ’aloman ko marepetay no imeng a marofo.

Patireng to Santi Seysiyo kakko i Kalingko. (花蓮山地聖經學園的設立)

Itiya i 1946 miheca 5 folad, tayni i Kalingko ci Jacob Sun foksi (Rev. James I.Dickson), pakanengneng to pitoor a paso’elin to Kawas ko yincumin a mapacekil, nanoya itira i Fuse niyaro’ micaliw to cecay loma’ a maro’ “Liwu kang” kalo pitilidan mitahidang to mamitilid, pangangan han “Seysiyo kakko”.  

Onini a kakeridan no pitilidan ci Wen Longcun foksi, oya nitahidangan a mitiliday saheto o kapah no Truku finacadan. Ira Truku 17 tamdaw, Tayal 8 tamdaw, ’Amis 2 tamdaw (Onak foksi,   ), Saysyak 1 tamdaw, mapolong 28 ko tamdaw a mitiliday, 2 mihecaan misawaday ira ko 24 tamdaw.

I 1948 (37) miheca misawad to ci Onak foksi i, malahakelong aci Linga ’Oping inaan tayra i Kalingko Posong ’Amis kasaniyaro’ mirakat patenak to Ratoh ato patireng to kiwkay. saka i 1948 (37) miheca ci Onak foksi aci Linga ’Oping ina tayra i niyaro no Singko i Posong Madawdaw kiwkay ko tayal, tangasa i 1958 (47) miheca, ira ko 10 mihecaan itira.

Saadihay sa a matongalto ko kiwkay no ’Amis/Pangcah, i 1951 miheca 5 folad 6 romi’ad itira i ’Atolan kiwkay midemak no Kalingko Posong saka 1 lekad ’Amis kapolongan sa’etal sa’opo, o ’a’isidan (yicang) ci Onak (Cen Cefong) foksi itiya.

Ikor i 1959 miheca 10 folad minokay ci Onak Foksi tayra i Fata’an kiwkay matayal. Nanoya i 1963 miheca 4 folad 29 romi’ad, patireng i Fata’an kiwkay to saka 1 lekad a ciwkay.

I 1968 (57) miheca Onak foksi maala haca no Madawdaw kiwkay, tangasa 1978 (67) miheca, 10 miheca ko kaitira tangasa pisawadan, kaitiraan ni Onak foksi aci Linga ’Oping ina i Madawdaw kiwkay ira ko 21 no mihecaan ko tayal. So’elinay to, kaitiraan matayal patenak to Ratohno Kawas mata’elif to ko 30 mihecaan i kiwkay i, ’aloman ko kapah no niyaro’ makadihay nangra kangodoan a tatosa, miketonay to ’orip pacakat mala matayalay no Kawas a tamdaw.

O pingodo t omato’asay no wawa ci Dongi (女兒Dongi對其父母的感念)

Piano: Ona radiw i, o kaolahan ako, o pipahapinang i ’orip no mako, matiya o ni Tafiti ko faloco’ miti’er to Kawas. Mitiya o mama ci Onakan ato ci ina Lingaan ko pikinafalah to tireng mitoor patenak to Ratoh no Kawas tahatolas no ’orip. Onini todong piharatengan ni Dongi to olah madipot ko ’orip ningra.

Yo kaemang ho kako i, itiniay i Singko ko ’orip ako. Itiraay i Singko ko ’orip no mako, nawhani madipot no cecay a matayalay no Kawas, ci Onak han ko ngangan. Nawhani nao midipot saan i, awaay ko wawa nangra, mikilim to wawa saan, mikilim cangra to mikilim to malawawa nangra, nawhani cima to ko mamirocok. Mamirocok to ’orip niyam, o cima to ko midipot o sanay nangra tatosa sa, dipot han nira kako itini i Fata’an.

Madipot kako itiya, sowal sa ko kaka no mako, ci Sawmah, licayan ako hacowa hacowaay ho ko mihecaan ako ta alaen nira malitengay han ako i, lililis saho i cafeng kiya saan. Nafoy sanay ho. Kaemang ho kira, kaemang ho nililis sa ho kiso i ’ayaw, mahaenay ta madipot nira malitengay, nawhani, ’aloman malikaka kami sa kira, padipot han nira kiso sakira.

Nawhani kaemang ho kako sofoc han i, kalaadadaay, kalaadada saan, maanen aca samaanen i, caay kaadah, patayraen mi’edaw, Mipangangan pa’edaw i caay katatodong, oya to ko nika adada saan i, so’elin tano doka’ saan i, maanen ko matiniay saan i, o fafalahen to alatek no mato’asay na tireng saan.

Ini aca kina mangalayay, alaen aca kina wawa saan, caka ci Dongi ko ngangan ako, o pangangan to no fa’elihay to sa ci Dongi han, awaay to ko adada saan. Pangangan han to no Pangcah i, maadah kina adada saan. I ’ayaw no Dipong ko sapangangan kira. O panganganay to Dongi o na mama, mahaenay mapangangan kako to Dongi sanay, saka, ato matayalay no Kawas i, alatek ira ko patodong saka, sakafangcal no ’orip, sa malemed kako, sa mahaenay ko ’orip ako itiya ho kaemangan.

Na madipot nina mama, no mato’asay a foksi haw i, fangcal ko ’orip ako tahanini, o nika fangcal no ’orip no mako, nawhani i ’ayaw haw, o pakoyocay ko ’orip no mako, masamaan ko ’orip no mama no mako haw i, doedo sa kako, tomangic ko mama no mako to saka’orip, caay pafelien no salikaka to saka’orip haw i, tomangic, mararom ko faloco’, mikihatiya ko faloco’ a mararom, hatiniay a tangic no faloco’ no mama no mako haw i, kiso ho caay kakomaen awaay ko kakaenen, caay ko rahodayay ko ’orip no mitooray to Kawas, caay ko rahodayay ko ’orip no matayalay no Kawas, talalosa’ay a patenak, talalosa’ay polosiyang to sowal no Kawas sanay ko nini, ano caay haenen ko ’orip no mita o tamdaw, o nihadidiay i, alatek caay ka lemed kami saan ko faloco’ no mako.

I ’ayaw, mipatenak ko mama no mako, talacowacowaay, minokay, sopa’en no tao, tekolen no tao to fokeloh, kari’angen no tao, to mangic tangasa taloma ci mama no mako, paratoh to ina, mamaan tomangic kina mama tahaloma’ saan ko faloco’, hiram han makari’ang no papotalay, manaay mitengil to sowal no Kawas, mahaen ko no ’ayaway a demak.

Halo, kinapinapina ko mama pakimad i pilihayan, o misolapay (cincetanwiy) talifahalan sa micomod i pilihayan, taroh han palikelon ko pakimaday itiya a mama, sa cisowal sa “O nisowalen iso ‘ ’Amis a sowal’ kafokilan tengilen, aka ka pasowal to i ‘Fangcalay cudad” a demak.” saan, manengneng no ’alomanay a ala tereterep sa faheka to matiniay demak ko ’alomanay salikaka. Kadoka’an no faloco’ nengnengen ko kamatira no demak ici mamaan ako.

So’elinay, tayni Taywan ko romaay kitakit a dingtosi no Kristokiw, Tingsikiw a mipatenak i, minanam iho to sowal no Taywan a tamdaw (Yincumin, Hokkien, Hakka) a finacadan. Nika oya nai Congkoay a Hesang (KMT mikowanay) tayni Taywan a midingto i, patangic to Taywan a tamdaw papinanam to sowal nangra.

Paherek ko tayal (1978 miheca) ni Onak foksi i kiwkay i, niocoran hace no Ciwkay midama to Sa’aniwan kiwkay ko tayal, tangasa i kasamo’an no tireng tatiih to ko rakat a paherek sato ko tayal i kiwkay.

Sa’elinay to, o da’oc no ’orip ni Onak foksi aci Linga ’Oping ina misa’icelay ko faloco’ matayal patenak to Ratoh no Tapang a Kawas, o pidoedoan no kararerarem no ’orip ko nga’ayay nangra. Kahemekan, o pipadang ni Onak foksi i Sa’aniwan kiwkay itiya maocor ko cecay kapah no kiwkay ci Masao Nikar mitilid i Yusan sinkakoyin, misawad mitilid itira i laloma’ no Ciwlo kiwkay a citodongay, kiwkay ko tayal to pinapina mihecaan, ikor misawaday to ko tayal anini.

Pasowalay ci Dongi

mitiliday ci Masao Nikar