O nengneng to ilisin (1)
O nengneng to ilisin - 1 (對豐年祭的一些看法之一)
[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]Patodong to no “mihecaan a lisin” a ilisin, o piahowid to kawas a sapahapinang. (豐年祭是「歲時祭儀」,表達對神明的感恩。)
[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]O hafay ko nikaenan no ’Amis finacadan iti:ya ho, orasaka paloma to hafay ira ko kasaira no lisin ato paysin hananay. saka to mihecahacaan a kasalisin ato demak maledefay i pipalomaan to hafay. O ilisin saheto itiniay i saka 7, 8 foladan ko pidemak, halo pipalomaan to hafay, pikolasan, pipatooran paloma, pitapahan lisin, paka’oradan ato pakacidalan, pilitodan, pawalian, pacomodan i ’ariri a rayray to salepon itiya a midemak to ilisin. Pakayni i pipacomodan i ’ariri, ato pala’edan to saka tosa rekad pipalomaan a midemak to ilisin, todong paherekan no mihecaan ato satapang no fa’elohay pitekaan o sanay. Anini sato caay to pipaloma to hafay ko ’Amis a finacadan, nika ira ho ko pidemak to ilisin. Onini ko nihaenan to kasasiromaan no ponka, nika o todong no demak caay ka sasiroma.
Ira ko tosaay a kimad no ’Amis a finacadan, o pahapinang to pakayraan no ilisin, saka cecay a kimad i masowal ko itiyaay ho a demak, ira ko kakedalan, samihecahecaan sa malowan ko nilitodan to hafay, pakalitemoh to ko finawlan to kacango’ot to saka’orip, nanoya pasikakarayan i kawas ko finawlan milongoc to pipaka’orad a lisin. So’elinay matengilay no kawas ko pilongoc no finawlan, matefad to ’orad, macepa’ to ko sera. nanoya miahowid ko finawlan to palemed no kawas saka, tefad sa to polong no tayal, mifoting ko fa’inayan, mirahekad ko fafahiyan to kakaenen, ta midemak to ilisin, o ninianan ko todong piahowid to pafeli no kawas ato kadofah no pilitod.
Saka tosa a kimad i, pakayniay to “Alikakay a kimad”. (第二個傳奇故事,就是「阿里卡該的故事」。)
[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]Onini a kimad masowal aca itini i Cikasoan, sacisowal sa kina kimad: iti:ya ho i, talifahal sa ira ko masafelaway takaeraway ko tireng a tamdaw, sacisowal sa o “Alikakay” han a takaraway tamdaw, pahicera sa i lotok no Parik(Milon). O nga’ayay ko pi’orip to romi’ami’ad, nika o na tayni cangra o Alikakay itiya, ona caayay ka citatiihay demak ko ’Amis finacadan itiya i, tokitok sa cidemak to tatiihay. Tinako malahedaw ko wawa, matamatama to i awaay to malitina’i. misamsam to fafahiyan ko fa’inay, masasiwatid ko pinangan no fa’inayan, talifahal sa makilasangan a mafola ko demak.
Ikor sato masapinang to no finawlan o “Alikakay” a nidemakan koni sato, orasaka o kakitaan no niyaro’ ci Marang, mikomod to kakitaan no kasaniyaro’ ato mato’asay a masasowasowal to pakayniay tatiihay demak no niyaro’, mico’ay to Alikakay, masasiiked nai katimol ka’amis milafa’ to lotok no Parik(Milon). Nika samaamaanen ko pilood, hato caay ka lowed koya takaraway tamdaw.
Ira ko cecay romi’ad tayra ci Marang i lilis no riyar a mapades ko harateng, maroray to ko rakat saka foti’ sato i riyar. I kafoti’an talalemed to kawas no riyar, pasowal sa i cingraan: “Wawaaw ako, caay ko tamdaw ko Alikakay, samaamaanen nomo ko demak caay ko mamalowid, dengan o piporong namo to talod ta pakaco’ay kamo, nanay malaheci namo koni.” maherek pasowal malasawad to. So’elinay doedo sato cangra to pipa’ayaw no kawas no riyar, milaha ko kakitaan to “Porong”, ala mikitosotosor koya Alikakay milongoc to pipalafac cangraan, manengneng no kakitaan konini a demak i, tefad hanto koya “Porong”, pasiAlikakay a pasowal: “Olili kamo, aka to piliyaw a tayni.” Nanoyaan sato, awaay to manengneng ko Alikakay miliyaw a tayni, o caay to kaciliyaw ko tatiihay demak i niyaro’ no ’Amis a finacadan.
O pahecian ato kacitodongan no “Ilisin” (「豐年祭」的本質和意義)
[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]Pakayni to nisowalan kimad no Alikakay i, masapinang ko tatodong no ilisin o piahowid to palemed ato kasini’ada no kawas, nawhani cira ko sakapiliyas to kafadesan, mangalef o mamatekop ko finawlan nasa i, ira aca ko pakayraan a miliyas.
Masapinangay ko “Pipa’orip”. O tato’asan no ’Amis masamsam maepec no “palafoay”, talacowa misa’icel to, pakayni to masamaanay to sapico’ay, makinafalah to ko ’orip, ha:to caay pakalowid to masatatiihay. Dengan o piti’er to adayay no kawas, pafeli to pa’arawan, sakaira no pakayraan a sapilifet, ta malowid to ko tatiihay, itiya to pakaliyas ko tamdaw to kafadesan, sakaira no pakoniraay. O ninianan ko pahecian ato kacitodongan no “Ilisin” hananay.
Caayto pipaloma kita to hafay, nika padoedo midemak to ilisin. Tayni to kita i maci, caayto kamaomah, awaayto ko pilitod, caay katongal ko kinaira, nika mileko aca kita to ilisin, nawhani ano itinitini kita i tatiihay a ka’oripan padoedo midipot titaanan ko kawas, o pipahapinang no mita to piahowid to kawas koni.
Painiay ci Cilo singsi (2018/8/1)
Mifalicay ci Masao Nikar