跳至內容

No loma’y a fafoy

nani… a masadak Wikipedia

No loma’ay a fafoy 家豬

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

Sa’ayaway a sowal 序言

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

O no rama’ay hananay a fafoyan i, pangangan ko mitiliday i o Sus scrofa domestica(學名) hananay, o sowal haw i, o nano i papotalay caay ko padetengan ami paka^en, densa mapanokayay no tamdaw ama pakaen sanaw i, mala o loma’ay to a fafoy, oranaan a fafoy haw i, o citiyaday o pacocoananay ato tosaay ama sacapa’ ko salipa’ hananay a mao’lipay, caay ka lecad tono lotokay a fafoy, halafinay to ano ‘ayaw ko tamdaw ami papakaen to hatiniay fafoy, o sapipakaen no tamdaw to fafoy i, dengan o malo kakaenen to titi nira, nikaolira nano tapang tahatini i, halafinay to kopi papakaen no tamdaw to fafoy, tangasa i 16 seci(世紀) ama pacomod no tamdaw i Amilika(美洲), salingato ama tilid konini pakaylaay to fafoy hananay, ano itini tono Holaman(華人) api pakaen to fafoy i, hatilaay to ama tilid, hakowaay koka halafin ami pakaen ato omanan ko sapakaen to fafoy sanay, osapakaen no tamdaw to fafoy i, alatek o konga ato ‘alilay kalitang ko saadihayay.

Itini i pakaen to kalofafoy hananay i, saheto iraay ko pisafafoyan hananay, awaay komi palafac hananay, itini tono Taywanay ami pakaenay to fafoy i, alatek o sapakaen to fafoy i, o lapot ato konga ko saadihayay, lomasato i o ‘osaw to kaen no tamdaw, ano o singmongay a mipakaenay to fafoy a tamdaw i, ilaay ko nanga to todongay a sapakaen, mato o miilangan toma sapawtipawtiay a sapakaen, sanaw tangasa imatini i, ‘alomanay to ko misatata’angay ami pakaeng to fafoy, o sa’osi no mafana’ay ami sa’osi a tamdaw i, tangasa i 2010 a mihecaan, o polong no hekalay ami pakaengan a fafoy i, pakaalaay to 9.65 a ‘ikan(億), o saadi’ayaw adihayay ami pakaenay to fafoy i, owini o holam, pakaalaay to 4.76 ‘ikan koka adihay nila, dodo sato i, o Amilikaay(美國) pakaalaay to 0.649 a ‘ikan, tono Taywan(台灣) sato i, itini tono ngayngayan(客家) ko ‘alomanay ami pakaen to fafoy, nawhani ilaay ko kasasisolisolit nanga ami pakaeng.

O tatapangan起源:

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

Onian a mipakaenan no tamdaw to no loma’ a fafoy hananay i, ano so’linen a sowowal i, onano o lotokay a fafoy cimira, nawhani toya ‘ay’a:yaw to pinapi:na a mihecaan i, o fana’ no tamdaw ami pakaen a pala o mitengilay to pikelid no tamdaw, sanaw mikihatiya sato tamdaw a ma’orip,

nano ‘ayaw palafac hananay i omahomahan ami pakaen, caayay kapi safafoy, matiya to pipakaen to sili, nikaolira iraay ko caay pitengil to pikelid no tamdaw a fafoy, toya noloto’kay hananay a fafoy, yami tengilay tosakelid no tamaw a fafoy i, pala no loma’ay hananay to a fafoy,

likor sato i, tiya iraay to kopi safafoyan a pakaen. Nikaolira o sowal no mafana’ay ami kingkiw a tamdaw i, o fafoy i tini i cowaco:aw a kanatanatar i, caay ka lalen sanay, ano itini tono Amirikaay(美洲), ano itinito tono Awcoyay(歐洲), aca itini i Yiacoay(亞洲), opihapinag nagla i,

caay ka lecad sanay, nikaolira oka lenak no fafoy a tayla icowacowa i, caay ko mama’emin a sowalen, pakayni palalamod no fafoy ama lenlak haca a awaay to kopinang.

O pinangan no fofoy: 猪的特徵

Omi pakaenan no tamdaw tola fafoy hananay i, toka sasiloma nangra i, pakaylaay toya Lanseti(染色體) hananay, oka’adihay ningra i naitini i 19 tangasa i 38 sanay, ano pakaynien tola fanoh no fafoy ami nengneng i, iraay ko k^ehtingay, iraay ko temeli’ay, iraay ko macacamolay to kohetingay ato tomeli’ay, lomasato iraay ko mato hanaay, aca o kahengangay ato no sota’ a tilid,lomasato olanan a fafoyan misakilac to fa’inayan ato fafahiyan a pakaen, patatodong a pakaen, to saka sosoaw no fafoy, olanan a papoyo’ay ko o’o a fafoy i, mitengilay to sowal, ato fangcalay a keliden a pakaen,halakamkamay a ciwawa, nanosofocin ma^den malawod ko 5~12 a foladan i, mangaayay to palalamoden, oka citiyadan nila i ma^den 114 a lomi’adan, osa’osi i tolo folad tolo lipay ira ko tolo lomi’ad, o to’as a mihecaan no fafoy i ma^den 15 a mihecaan, nikaolira o mipakaenay to fafoy i, ma^den lima a foladan i tangasaay pakaalaay to 90 a Kongkinan(公斤) a dadoy, ma^den to pacakayen ami pacok, anno tekeday to ono loma’ay

ami pakaenan a fafoy i, hatilaay to ma^den masa mihecaan to i, hatilaay to ami pacakay tota tokaden, ano ki^ming^mingay to a fafoyan i, iraay to komili’ayaway ami tokad.

O fafoy hananay i, totatilengan nira awaay ko todongay oka cicohelan nira, edengan sa itiyad nira hato ilaay koka hadakan no cohel, nikaolira ano metalaw to fa^ded i, milonicay ko fafoy to sela ami paki^tic to tileng nira.

O sowal no Ingkilisay(英國) a singpon i, sowal sa olanan a fafoy todademaken hananay i, ma^den pakaalaay to 185 sanay, ano sasangaen to to kasi, ano sapisasow to to fokes, ano o ^pang to, ano o kalo^pah to, ano o sapikowang to a laco, ato kalomaamaan adihayay to sasangaanen.

O sowal to pakaylaay i pinagan no fafoy i, matiyatiya o tamdaw aca o Waco sanay, caay ka lecad to kolong aca o sili a pinangan. Lomasato olanan a pinangan no fafoy i, matiya haca o komaenay to titi aca o tosaay ko ke^cih a o’o a ma’oripay, ano ‘alowen kora fafoy haw i, maolahay ami kilim to widawidang ami salama ato mafoti’, nikaolira caay kasa sapolongan saan ama polong ma’orip.

Olanan a fafoy hananay i, matiyaay to to polong a kina’orip, maolahay ama kolac, ma’osiay to kadit, dengan sa omi pakaenay to a tamdaw kocacifaloco’ amisawsaw totileng nangra, sanaw caay kama olahay ami lonang to kadi ko fafoy hananay, lomasato o fafoy hananay, matiyasa o mafokilay ko sa’osi ami nengneng, ano dodoen to kalo ma’oripay i, o fafoy koci ‘atangalay to waca, aca to e^co, aco to lotong.

Samaanen ami pa lenak ko fafoy. 猪要如何繁殖

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

O sapipalahad to fafoy i, tosa aca, sakacecay o nalasa sa a kalalamo ato ciwawa, sakatosa i pakay lay tono tamdawan ami patado ami palalamod, sa ittila sato ama rengak ko fafoy hananay.

Hakowaay ko kasasiloma no fafoy. 猪的品種

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

Ano so’linen ami sa’osi ko kasasiloma no fafoy nano ‘ayaw to’as no mihecaan tahanini i, ato nano icowacowaay a kanatal to lahad nara a macacamol i, awaay to ko pinang ami sa’osi, o sowal no mafana’ay ami kingkiw a tamdaw i, itini I polong no hekal i, alatek matafesiway to to 400 koka sasiloma nora fafoy hananay, itini tono holaholaman i, alatek pakaalaay to to 40 polo’ koka sasiloma nangra, itini i Taywanay(台灣的) i, saheto saan o tomeli’ay ko saadihayay,alatek o polong nira i ma^den pakaala to 95% matiya.

Ano no Taywan a fafoy kopi nengnengan i,ma^den tosa aca ko kasasilom nira:  

Sakacecay: olaan a so’linay a ono Tawany to a fafoy, matiya toya no Tawyan(桃園) a fafoy, Tinsaon si(項雙溪) a fafoy, Maynong(美濃) a fafoy, Maysan(梅山) a fafoy, Lanyi(蘭嶼) ki^mingay a fafoy, o lanan a ki^emingay ko tangila ato ka’edaway ko ngoso’ tata’angay ko ngoso’ a fafoy, sahetoay ono Taywanay to a fafoy, o tada kalimelan to, ato o papalenaken ko hatiniay a fafoy sanay ko sowal.

Sakatosa: o nano papotalay ama pacomod i Taywanay a fafoy, olanan i o misaadihayan a palenak to papacakayen to titi nira, ya temili’ay ko fanges, matiya toya Yukesa(約克夏) a fafoy, ato Lanloysi(藍瑞斯) a fafoy, ato Tolokek(杜洛克) a fafoy hananay saheto o nano papotalay ami palalamoan, tomeli’ay ko fanges nira saan.

O sapiadihay a paka’an 養猪生產

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

Sa’ayaw i ira aca kopi nanam ami safafoy, nawhani ano caay kafana’ ami safafoy, caay ka fangcal ko to’as no fafoy, awaay ko^poc no demak, opi safafoy hananay i, mikihatiyaay to kacakat no ‘orip no tamdaw a macakat, sanaw adihayay ko nananamen, caayay kalecad to i’ayaway ho palitemek o lapot ato konga aca ko sapakaen, no aniniay sato i adihay ko singmong ami pakaen, o sapipakaen i caay to ka lecad to i’ayaway, pakaylaay to i singmongay a sapakaen, caay ka awa ko nananamen.

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

Dodosato i olanan ami pakaenan a fafoyen, o sasanga’en to to masamaamaanay a kakaenan, ora mipacokan a fafoy ano o kalo titi to nira, ano o tinai’ to nira ato poda’ fanges aca o lemes to nira, awaay ma’osaw to sasanga’en to kakaenen, o sapacakay tayra i cowaco:wa, ato lomaay a kanatalan, midodoay to ‘ayam ato a-a, itini i pipacokan to fafoyan, o sowal i tini i 2013 a mihecaan, pakaalaay to 14.5 a ‘ikan komi pacokan, dengan sa itini i no Yotaya(猶太教) ato no Iselan(伊斯蘭教) nay a kanatal awaay ko mipacokay, nawhani, olanan a fafoy hananay, itila i canglanan o todongay o kaacekanan(unclean to you), sanaw ko fafoy ato mipacokay to fafoy.

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

Lomasato i tini i lisin no hekal, malawod ko lisin nangra i, maolahay ami papacok to fafoy, todongay o sakalipahak nanger ama lacecay malawla, o todongay to o sakalakakitaan nangra sanay, maolahay ami papacok to fafoy toka ilisinan.

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

Saikolay alatek o fafoy hananay, ma^dengay o kakiwkiwen no ising sanay, nawhani itini i tileng no fafoy adihayay ko milecaday to tileng no tamdaw, sanaw itini i pikakingkiw no tamdaw i kakaksia, o todongay fangcalay api nanaman to sakafana’ ami paising to adadaay a tileng no tamdaw. (Siwkolan Pangcah/’Amis Suman 0611’25)

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

O tahapinangan a tilid參考文獻:

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]
    1. 考古发掘出的动物遗存里藏着哪些秘密?. 中新網. [2021-10-20]. (原始內容存檔於2021-10-22).
    2. Live Animals (頁面存檔備份,存於網際網路檔案館).(2012, August 7). Provided October 5, 2012 from database FAOSTAT.
    3. 养殖业应从疫苗药物依赖转向生物安全防控. 新華網. [2021-10-20]. (原始內容存檔於2020-08-07).三峽清水祖師廟前賽神豬 1636台斤冠軍豬相當小型車.東森新聞雲 (森信息股份有限公司). 2013-02-16 [2013-09-07]. (原始內容存檔於2013-03-22)