跳至內容

Mennokay

nani… a masadak Wikipedia

Mennokay (門諾會, Mennonite)  

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

1. Pakayraan (一. 緣由:)

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

Itini ni Zwingli pifalican to pitooran itiya i, ira ko tatosaay a tadawidang ningra: ci Conrad Grebel, (1498-1526) aci Felix Manz (1527) tatosa. Ci Conrad Grebel mangalay to kiwkay matiya o no fa’elohay katatelekan a pinangan, nika ni Zwingli caay ka kahi a mitoor. Nanoya matahidang to malecaday harateng cangra, o dadaya itira i loma’ ni Felix Manz mikingkiw to cudad a mitolon. O kiwkay maledef to no wawa a pipaino’ itiya, acaay ho pipaino’ a mapatay to saan ko rihanaw, a caay ka pa’oip.

I pikingkw nangra to cudad i, caay pakatama to sakiwawa a sifana’, o paretatenga to pipaino’ o pahapinang to pitoor to Tapang. Nanoya ci Zwingli pahapinang to pipalasawad to no wawa a pipaino’ a harateng, manga’ay haenen sa ko ni Zwingli, sa caay ka caloh ko harateng ningra.tangasa i 1524 miheca awaay ko sakapidemakaw ni Zwingli, saka nanoya miteka ca’edes ko likaf nangra ci Zwinglian.

I 1525 miheca masasowal to cangra aci Zwinglian, miketon a patorod i lomaoc ko pitelek. Caay ko kafana’an to lomaoc paterep cangraan to pikingkiw nangra to cudad a sa’opo. Paterek to pipaino’ no wawa, saka micering mipaino’ay to falo romi’ad a kasofoc no wawa mipaino’ay to i, lalapen nai kiwkay san. Toya dadaya masasowasowal to cangra, i pitolon nangra i, ci Blaurock mapacekil no fangcalay ’adingo a mafolosi, milongoc ci Conrad Grebel to pipaino’, oya pacenoay nanoya sa a masadak[1].

Misa’osi cangra to sifana’ no fangcalay cudad, paretatenga o kiwkay i o milekoay to pilaheci to sowal no Tapang a sa’opo no mitooray, caay ko mamihakitiya to no sici sakowan, caay ko mapalitay no sakapot, o salikaka ato matayalay no Kawas o malalenay, dengan o sakacitaneng a tayal ko sasiiked. Matayalay no Kawas o nano nipili’an no salikaka, o matayalay no Kawas dengan o pikingkiw to Fangcalay cudad, pasofana’, mikantok to salikaka, mikerid to sa’opo, mikihar to salikaka.

O sakidemak no kiwkay: dengan o pipaceno’ ato pitaheka, so’elin ko pasasiyol ta ira ko pipaino’. Milayap to taheka o piharateng to patay no Tapang, miliyang to palaheciay a sowal. Pa’icel cangra to makoracay ’orip, o mamisiiked ko salikaka to hekal, ano makari’ang to, mapades to i o mami’imer to nitooran.

Tadamaan ko pinengneng nangra to pipasifana’ ni Yis i lotok, milongoc to sasiked no sici ato kiwkay, o salikaka caay ka nga’ay mikihatiya to sician. Matiniay a kasasiled no sici ato pitoor a pinangan masasiikoray to ni Zwingli a kakawa, caay lalecad to saki’orip, ono tamdawan ko niheratengan nangra a caay piharateng to no faco, lekapot, orasaka kakeridan no kiwkay ato mikowanay masasi’ada to piliyaw paceno’, paretatengaan nangra o dayhiw no sakararaw, mifelih to mirayrayay a tamdaw, nanoya pakaka ko pitestes a mikari’ang i cangraan.

Sa’ayaw wata ko koda’it ato pili’ay ni Zwingli cangraan, nika saday sa ko caay kahemhem to fohkad no sowal ato demak nangra. I 1525 miheca, ni Conrad Grebel aci Felix Manz ato 20 a salikaka marepet, ci Conrad Grebel nai pirofoan milaliw, nika madenga no lifong a mapatay, ci Felix Manz i 1527 miheca macikeroh i ’alo mitolem a mapatay. Ikor milaliw ci Bullock tayra i Zurich, talacowacowa a misinting to Ratoh. I 1529 miheca marepet no Tingsokiw cingra, masetek matodoh i lamal.

I 1536 miheca o nano Netherlan a simpo ci Menno Simons (1496-1561) miliyaw misa’opo to no paceno’ a salakaka. Ci Menno o nga’ayay patenakay mikeriday, talacowacowa ko pipatenak maliyas ko sapatay. Milecok cingra to pitoor no Kristokiw a sifana’, pasifana’ cingra to nano pipaso’elin a mapa’orip, o Fangcalay cudad ko pitooran ato cecayay sakowan no ’orip, mifelih to nirocokan sakowan no kiwkay a parana’an, pacecay patiyol to Fa’elohay katatelekan no kiwkay laleko, palasawad to syasin, maasimaan to lalalekoan kiwkay. Pacecay to mapakoniraay kiwkay, pacecay dengan o paso’elinay ta manga’ay paino’, midoedo to olah ni Kristo, pasifana’ to lali’ayay a caay ko mico’ayay, caay ko masasiri’angay, tatiih miloko, malali’ayay ko salikaka i kiwkay ato mangodo mihakelong ci Keristoan. O Fa’elohay cudad ko sapipasifana’ ningra to tamdaw, ikor oya mikotoday cingraan i oya Menno (Mennonites) hananay.

2. Mennokay. (二、門諾會特色)

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

1. pahecian no kiwkay: o kiwkay i nanoya pasasiyoray tamdaw, miketonay paino’, mitooray ci Yisan a tamdaw koya sakapot, matiyaay ko “kiwkay no kitakit”, pakoniraay kiwkay i miliyaway paceno’ ko lalowadan, milalang cangra to paino’ no wawa, masofocay ono kiwkayto sanay a demak.

2. Masasinga’ay, awaay ko mico’ayay: miliyaway paceno’ salikaka tararikor nai kitakit a pidemak ato sakalalood a citodongay, paso’elin to sasinga’ayay, masasiolahay ato masasihepolay, mangalay to ’ada o ci mapaka’oripay. Ikaka ko nga’ay to kaciraraw no niyah to no tao, o papakayni i ’icel no sakalalood

no kitakit, nika caay pikihatiya ko miliyaway paceno’, nawhani paretatenga matiniay ’icel caay ko no mitooray. Ira ko pakayniay to po’ot mipatay to tamdaw, macefis ko sakaciapa’orip no tao. (Roma 5:38-48; Loma12:14-2).

3.masasiikeday ko katadamaan a ’orip: miliyaway paceno’ paini to sapitoor ci Yasan, oya makoracay ko ’orip, nga’ayay ko wacay. Takaraw ko pinengneng nangra to pinangan, orasaka mararid ko salifet: samaanen ko pilitemoh to ciraraway no hekal, samaanen ko pidoedo to rikec ni Kristo, mikihatiya mifiyol to syakay a caay ka denga macengel.

3. Kiwha (三、教派:)

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

Miliyaway paceno’ pakaka to kalaliyas to hekal. I’ayaw mikapot to miliyaway paceno’ ci Balthasar Hubmaier i 1525 miheca marepet marofo, caay pakahadidi to fades a misawad to niharatengan no niyah. Ikor mapasadak cingra, milaliw tayra i Moravia misatapang patenak to miliyaway paceno’ a pitoor. Ci Moravia talolong ko kafiyol to piliyaw paceno’, ikaka to no roma niyaro’ ko ka fohkad. Pasayra cangra i awaayay sifo a syakay, kalodafong ono kapolongan, malekatep ko saka’orip (communal life). Pa’ayaw cangra o mamiliyaw tayni ci Kristo, o papatoror ci Kristo to poot i nipili’an finawlan, mipatay to sangasaw ato tadamaanay no kiwkay.

Kakeridan ci Hans Hut. Saikoray marepet, itira i safades. Ci Xu Mia to ko mikotayal mikerid, itira micowat ko tayal, saikoray marepet, i karofoan mafades, oya to ko caay pisawad to mipaso’elinan, nanoya micering ko citodongay todohan to namal mipatay. Ci Jacob Hutter ko milesapotay, patireng to Hutterian Brethren, i 1536 miheca i Innsbruck mapatay i pipatenak.

I Amilika ira ko 77 a kiwkay to ni Hutterian Brethren, o salikaka ira ko 4,000 tamdaw. I 17 sici ci Jacob Amman (1644-1720) saan masahekalay ko itiraay i Switzerland a Mennokay, nanoya sa a miliyas to Mennokay patireng to Amish Church. O Amish sata’akay a Old Order Amish Mennonite salongan ira ko 18 ’ofad no salikaka, maliwasak i Amilika 22 sa’etal ato Canada.

I 1927 miheca o Beachy Amish Mennonite Church nanoya masasiiked, sahet itiniay i Somerset, PA ira ko 6,500 ko salikaka, 101 ko kiwkay. Mennonite Church ira ko 10 ’ofad ko tamdaw, 1,100 ko kiwkay, satata’angay a Mennokay i Amilika. General Conference Mennonite (GCMC) Amilika Canada ira ko 6 ’ofad tamdaw, 350 ko kiwkay.

I 1948 miheca Hekal Mennokay sakapot oya Mennokay madadama cikerosya (Mennonite Central Committee) ato Ciwlokiwkay mafafolod patireng to isingan patenak. Iko itira i Kalinko patireng to Menno ising, itira i Posong patireng to ising. Nanoya isingan patenak macowat ko taya, MCC mitahidang to GCMC la’enoay romaay kitakit patenakay mieses, tayni i Taywan patireng to kiwkay, misadadahal to patenak a tayal, pahecian o kangalayan to, saka miketon to no Payrang sowal pipatenak.

Mennokay i 1954 miheca patiireng sa’ayaway kiwkay i Tayciw Linsenlo kiwkay, nai ci David Song foksi ko patirengay. Halafin i Taywan ko Mennokay ato Ciwlokay patireng ko kafafolod nifiyolan no Ciwlokay, ono Ciwlokay ko taladiwan, ’ayaway foksi nai Taywan sinkakoyin mafafolod makonling, o sinkiwsi maocor tayra i Ciwlokay sinkakoyin malasingsi. Adihayay salikaka nai Ciwlokay malinah ko ngangan. Nanoya caay ka lecad ko kitakit, o kapah mikihatiya to malasofitay, milayap to no sofitay a kongling. Maliwasak ko kiwkay i Taypi, Tayciw ato Kalinko (miteka itira i Taoyin patenak).

[1] Williston Walker, paretatenga to miliyaw paceno’ miliyangay to pangangan no tao to panganganan. So’elinay to caay ka tatodong, nawhani miliyang cangra to paino’ no wawa kao paceno’ay ahan ko pangangan i. o naka halafin to saka terek hananay to konini a pipangangan. Kristokiw likisi, P.569.