Lalood i Madawdaw
Lalood i Madawdaw (麻荖漏事件)
[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]Lalood no Madawdaw (’Amis: Lalood no Madawdaw), nai 1911 miheca malengatay i Posong no Taywan a kowan a miliyangay to tayring no Dipong ko ’Amis finacadan a demak, o satata’akay demak piliyang to Dipong a demak. Sacisowal sa ko Dipong o “Folalacay” a demak saan, nika no ’Amis finacadan a sowal “Lalood no Madawdaw” (Madawdaw a demak) han.
Likisi (歷史)
[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]Nano picowat no Dipong to sawali no Taywan i, paretatenga sa ko Dipong o so’emetay, lahodayay pa’ekelen ko ’Amis a tamdaw nasa, tinako o pisalalan, patireng to lalan no kisya, nao matahidangay ko Folalacay (Madawdaw) a ’Amis tamdaw tayra a matayal, saka mapakaroray ko ’Amis tamdaw to matayal a ira ko piliyang a demak.
Meici 44 (1911) miheca 3 folad, mihapiw ko Dipong pakapayso ko pi’aca to nipakaenan a fafofafoy…, papipasadak to sakalalood no ’Amis a tamdaw, sapifalicaw to no to’asan pi’adop no ’Amis a pinangan, patongal to pilatado no omahan a kinaira.
Toya mihecaan 4 folad, o Congtofo papipasadaken nai kasaniyaro’ to sakalalood a todong, mitelek nai 6 folad miteka paterep to nai ’ayaway padamso t okasaniyaro’ to kakitaan a lifon sato.
Toya 5 folad, itiraay Folalacay kasaniyaro’ a kakitaan miala to yaa foladan a padamso, pinokayan to nangra langiwngiw to nipatangican pasadak to sakalalood, karorayan a matayal, masa’opo masasowal to sapilaplap to Dipong a tamdaw; 7 folad 25 romi’ad miliyaw haca ko Dipong pakoniyah miocor to kasaniyaro’ a kakitaan misalalan, maliyang ko nicokeray kakitaan no Tolik, saka pakemo han to ningra ko fongoh no Tayling, malengat ko sapipatayan no kasaniyaro’ a kakitaan to tailing no Dipong.
Mafana’ ko niyaro’ay no Madawdaw tonini a ratoh i, o pikerid no kakitaan a macowat, halo Tolik, Paongong a niyaro’ makomod to tayra i Folalacay, pasilaloma’an no kaitiraan no Dipong a miri’ang, maala ko pinapina a toki, o pilefek no ’Amis, alaen ko dafong no Dipong a miliyas, itira to i Kinapoka ’alo mitena’.
Sakalamkam sato ko Dipong mitahidang to nai Taypi, Yilan, Tayciw ato Taynan a tailing ira ko pangkiw no foladan hato caay kasafa misorar ko ’Amis a tamdaw, ikor sato pakayni toya Falangaw niyaro’ a kakitaan ci Kolas Mahengheng ko milalangay papipasadak to sakalalood itiya to pahater ko demak, pakayni tonini a demakan 3 ko romi’adan, o sakacaaw ka padoedo no demak, caay sato pikadkad tonini demak, nika ira aca ko pico’ay, tinako corahen ko niyaro’ no Madawdaw ato loma’ no Tolik niyaro’, maala ko kofafofafoy pinapakaenan.
O foraw no finawlan to demak no Dipong (族人對日人的憤怒)
[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]I 1911 miheca 5 folad, Cenkuangao (aniniay Folalacay niyaro’) kakitaan no kasaniyaro’ mililam to lifon no foladan itiya, nika maliyang a macangal no saka 2 folad caay ka citodong to lifon ko kakitaan. Katimolay a kasakakitaan pinokayan mahicera i Pisirian niyaro’ loma’ no kakitaan a masasowal to kacangalan a malaplap, mailil a maainiini to sasowalen i kaherekan no pipanay i masa’opo milaplap to Dipong midipot to finawlan, talacowa iraira ko kalacecayan no salowadan nika awaay ko masarocoday no lalowadan a demak.
Saka 6 foladan itiya, kasanniyaro’ ala micolocolo’ sa to panay patayra i lotok misimed todong lalowadan no piliyang to Dipong.
Toya miheca 7 folad 25 romi’ad, o nai Tolikay a tayring o Dipong a tamdaw misolapay ci Fukuma Hikoshirō misa’opo to kakitaan no kasaniyaro’ maketer to pakayniay misararaay ko tayal misalalan.
Oya sato, micokeray kakitaan no Tolik niyaro’ ci Laolod i, marketer miliyang to sowal no tayring ci Fukuma Hikoshirō saka pakemo han ko fongoh. Nanoya o kakitaan no Tolik ci Asan ato romaroma a kakitaan kidkid han to nangra pasadak nai laloma’ no Tayring a mipatay, pakayni tonini a demakan macowat to ko sapiliyang no ’Amis to Dipong “Lalood i Madawdaw” han ko nademak.
Pinengnengan tilid (參考文獻)
[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]1.成功鎮頭目群紀念麻荖漏(頁面存檔備份,存於網際網路檔案館)
2.臺灣好報-成功麻荖漏事件紀念會
3.麻荖漏事件阿美族英勇抗日紀念碑