跳至內容

Ka’ilolan ci Uncle kai

nani… a masadak Wikipedia

Ka’ilolan ci Uncle kai (懷念Uncle 凱)

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

2025/6/1

Micaliway to saka kitemel a macodahay to nikapolongan-Huang Zhaokai singsi (1942-2024)

O satadamaanay kalemedan no ’orip ko nikaira ko mi’ilolay, mangalef matiyaay ci Huang Zhaokai mahaenay a nga’ayay a sakapot, masowal koya ilalanay a sakapot, oya patahtah sanay ko tawa, o misa’ocay a hahiratengan.

Da’oc no ’orip ni Huang Zhaokai o haliwidangay saka, o pitahidang no widawidang i cingraan i pakaci “Uncle kai” a mitahidang. Saki pakoniraaw, nikapolongan ato sakamo’ecel, caay katalaw miliyang to misatekeday pikowan ci Huang Zhaokai, mangalef, wata ko kaolah ningra tonini sera no Taywan.  

I 1942 miheca 8 folad 26 romi’ad, masofoc i Haynantaw no Congko ci Huang Zhaokai, nai kaemangan itini i laloma’an no Kristokiw ciwlo kiwkay ko to’as. I 1947 miheca malahakelong to mama minokay tayni i Pimenlo saka 1 fatac no Taynan a aro’, 5 ko mihecaan i, nao mafiyolay no 228 a demak, oya caayay pakatama to tawki a paohongan itira masimed ko kahinapecan no faloco’, ikor itiya to masapinang ko nanodemak no 228, itiya sato mafohat k kahinapecan.

Misawad nai Taynan icong ci Huang Zhaokai, matapi’ ningra ko Guoli yicuan meisu yinsuuke, masawad nani Icuan haw i, patireng to Kayangtang pirina’an a kaysya, i 1972 miheca itira i Cimei kakiharan katayan Ciami maoyi kosi, 29 mihecaan malakakeridan to no kilac a kosi.

Mirenaf i laeno micefong “Meilitao” casi ko tayal (深耕基層 投入《美麗島》雜誌工作)

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

I 1979 miheca 8 folad 16 romi’ad, Lifawiyin ci Huang Sinci patireng to “Meilitao” casi a tilidan, o sapicowat to saselal konini a casi, patireng i kasaniyaro’ no Taywan ko kahiceraan. Itiya ci Cayciesiong Seniyin ko citodongay tono Taynansi, micokeray to citodongay ci Huang Zhaokai, ci Sie Siusiong ko taocoren, misa’icel micikeroh to “Meilitao” casi ko tayal, saka mapalamit i laenoay ko nikapolongan a saharatengan.

’Ayaw no demak i Takao, ’ayaw no romi’ad toya dadaya, 1979 miheca 12 folad 9 romi’ad, mipadangay to tayal no Meilitao marepet ci Yao Guojian and Qiu Shengxiong itiya, itira i Kosan imeng mapekpek mapalo. Oya sato ca Huang Zhaokai, Shih Mingteh, Dai Zhenyao, Tsai Youquan, Ji Wansheng, Su Chifen a tamdaw i, saci hangcofong sa tayra i Takaosi, midama to karofo no kapot, miliyok to Kosan imeng, milongoc to pipalafac to tamdaw, oya ci Huang Zhaokai masiasing no milicayay ko rarikoran, o sakahapinang no imeng mirepet.

I 1979 miheca 12 folad 10 romi’ad, mapakhac to ko demak no “Meilitao” to ikor, nanoya o KMT milesap to milepel to miliyangay tamdaw, ca Huang Hsin-chieh, Yao Chia-wen, Lin Yi-hsiung, Chang Chun-hung, Shih Ming-teh, Chen Chu a tamdaw, saheto o mifelihay ko kaciraraw maliclic no sofitay a hoyin karetengay ko karofo. Oya sato ci Huang Zhaokai o namikapotay cingra to demak no Kosan i Takaosi, masiasingay aca, o mamilimek nasa, miala to 10 ’ofad a payso milaliw tayra i Takao.

Tosa folad ko pilaliw ningra, itiya to mapadang ni Cayciesiong Seniyin, lonok sa tayra i imeng miwacay, patatama toya siasing i, o niyah ko tadamaanay a Dongsicang mana salafii sa mikihatiya to ci hangcohong sa tayra i Kosan imeng no Takao, moraraway ko demak namo. Nanoya manga’ay ningra a misapelaw, saka’eca ko roof itiya.

Mikilim to sapipasadak to kapot no Meilitao (救援美麗島難友當作自己的功課)

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

Ikor no Meilitao a demakan, ’aloman ko marofoay a sakapot itiya, mikiharay to mafadesay laloma’an ko tayal ni Huang Zhaokai. Sowal sa ci Huang Zhaokai: “tona miliyas kako to imeng itiya i, talapi’elal sa kako, o pilitas ako to mili’acaay k otayal, ka o sician ko pakayraan. Saka o pipadama to mafadesay no sician ko nisafaloco’an ako.”

I 1981 miheca, midefong to ci Huang Zhaokai to Zhou Qingyu Kuomin dayhiw a patirengan “Kiharan casi” ko tayal, mikihar midama to laloma’an no mafadesay ato wawa, i 1982 mihecaan miteka, mipasa’opo to mafadesay wawa to mikeheray kalisaotan, mikerid to wawa misalama, oya kaemangay caay kao sasiroma to no tao, nanoyaan miceli’ ko kaemangay ici Huang Zhaokai pakaci “Uncle Kai” han ko pitahidang.

I 1983 miheca, mikihatiya ci Huang Zhaokai to “Tangway cuocia pianci lianyihui” midama to pisiasing i lalan ato misintin to tilid a tayay, pasadak to Tangway casi miparatoh. Mikapot cingra ca Dai Zhenyao, Qiu Yiren, Wu Nairen, Hong Qichang, Lin Zhuoshui, Cai Youquan a tamdaw, saheto o no Sincaoliw patirengay sakapot.

I 1985 miheca, tahidangan ni Dr. Lin Zhefu (Albert Lin) hakasi ci Huang Zhaokai, cingra aci Lin Zongzheng, Cai Youquan, Liu Fengsong, Tong Chunfa a tamdaw tayra i Toronto no Canada, mikihatiya to pinanam a sifana’ no URM, mipasinanam to pipasifana’ ni Albert Lin hakasi to miolahay ato caay ko miri’angay a syakay onto, o saka 4 rekad no URM misawaday cingra. Nai Canada minokay tayni Taywan i, cingra ato ci Cai Youquan misatatas micowat to sa’ayaway dademaken, oya i 1986 miheca “Ciayi Congyangzi ceti  sician”, midama to maomahay a demak, i pingitangitan, ’aloman ko finawlan mapekpekay a cimadoka’ay.

I 1986 miheca mikihatiya to Zheng Nanrong micikeroh 519 Taypi Longsansi kandaway demak, mingitangit to pipalasawad to pi’emec pikowan. I 1986 miheca itira i Yionsang patireng ko Mincintang, mapatore’ ci Huang Zhaokai mala saka 1 rekad a takaraway midemakay wiyin, tahidangen ni Cai Jiexiong kakeridan malacitodongay midemakay no no Mincintang i Taynansitangpo, pasilaeno ko tayal.

Awaay ko talaw pifelih to 228 a lalan (無懼踏出二二八平反之路)

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

Ci Huang Zhaokai o citodongay no katimolay no Taywan syakay onto ato Tangway casi, o taocoran ni “Gao Li Lizhen syakay patadoay” cingra itiya, o tatapangan no NGO i Taywan. O ka’emecan a to’ak, lafoan miheca, ci Cheng Nanjung, Chen Yongxing, Li Shengxiong, pasadak to “228 kalali’ayan romi’ad”, mi’ang’ang to citodongay pasadak to nidemakan, patikol to kalafadesan.

I 1987 miheca 2 folad 15 romi’ad, cingra aci Cheng Nanjung, Lin Tsungcheng foksi mi’awas to 228 sapipami’ecel, misetol cangra to mi’emecay sakowan, tatolo masasiket micorah ko pi’awas, “Piharateng to 228 lali’ay romi’ad 40 mihecaan”. Mala sarakatay no o228 lala’ay onto ko Taynan itiya, mifohat to sakasapinang no 228 kokatala’ayaw matena’ no imeng cangra, nika caay ka talarikor cangra. Milongoc misapinang to 228 demakan, pahapinang to kalafadesan, malali’ay ko finawlan.  

Kinapinapina paini to sakadademak misahalakaay ci Huang Zhaokai, adihay ko masafaloco’ay ningra a demak, o tariktikay a tamdaw, I’adihayay a syakay ontoan, caay ka awa ko tireng ningra. Maolahay misiasing, miterek to nidemakan no ’alomanay saki nikapolongan onto no Taywan tamdaw. itiya, mi’aca cingra to matekesay sapisiasing, misiasing to 228 pipahapinang ato kalomaocan miliyaw misingkiw sanay a filomo, nai 228 kitakit piharatengan mina’ang. o pinengneng ningra to 228 a pahapinang o faloco’ay tatayalen saan, saka o wikidtingwa ningra to aikoray 228, o salongan no ’orip ningra, caay kalaliyas.

Palalikisi han ko palakawasan ci Wu Feng (讓吳鳳神話走入歷史)

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

I 1987 miheca, ciriko’ cingra to ciraraway ko pisatatad to Taywan haw? macodahay a tomireng midama to salikaka no niyah, talatimol tala’amis ko pisarakarakat midama ci Cai Youquan, Xu Caode to pisatatad to Taywan a demak, palesap cihana ko pisatatad to Taywan i kasaniyaro’aro’. I 1988 miheca 12 folad 31 romi’ad, o sapipalasawadaw to mangahay pipalakawas ci Wu Feng to kapatay nira, cingra ato ci Dai Zhenyao, Lin Zongzheng mikihatiya to kapot no URM, tarohan ko mateliay a marar ni Wu Feng ka’ayaw no syataw no kasoling i Ciayisi. Patatenga sa ci Huang Zhaokai, o ’icel no Kawas ko nian a tayal to saki “miliyonay palamo’ecel” a wacay koni, o nano URM a safangcalay a nidemakan.

O nano Zhuqi no Chiayi ci Zhan Yihua, o nano minanamay to URM cingra, ona patihiay ci Dai Zhenyao to maomahay rawang pinanaman, padama to maomahay. I 1989 miheca 519 pipadongosan ci Zheng Nanrong itiya, itira i ka’ayaw no congtongfo ci Zhan Yihua, mihakelongay ci Zheng Nanrong ko faloco’ ningra a mikinafalah matodoh, kapacekokan no syakay no Taywan. I 2003 miheca, i pirarakat ni Huang Zhaokai aci Dai Zhenyao, malaheci mapatireng iira i Zhuqi no Chiayi ko “Zhan Yihua piharatengan koyin”, Huang Zhaokai aci Dai Zhenyao maomahay yofayof kapot, to mihecahecaan midemak to piharatengan ci Zhan Yihua a lihay, cingra aci Dai Zhenyao salita’ang sa milaha to kanga’ay no demak, mitahidang to kasaniyaro’ay a salikaka.

I 1989 miheca, ci Hong Qichang maocor no Sincaoliw tayra i Taynan mikihatiya to singkiw no Lifawuyin, ci Huang Zhaokai mihakitiya to Seniyin misingkiw, mahatatosa milifet, maala ci Hong Qichang, masafeloc ci Huang Zhaokai, patatenga cingra o nika cango’ot ako koni saan. I 1992 miheca misa’icel haca cingra, misatalolong to sakilaenoay, mihakitiya to saka 2 rekad no Komindayhiw, padoedo aca.

Patireng to Nanto laciw (創辦南都廣播電台)

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

I 1995 miheca patireng to Nanto laciw, citodong to kakeridan, ci Lai Qingde itira i Cenkong daykako isingan malaising, mihayda to pitahidang ni Huang Zhaokai, ato papinapina macacaliw mikerid to kamok no laciw itiya. Nanto a “sakatangka’ a kasasowal” a kamok, o nian ko sakacacofel no Centa ato Finawlan a kalilicayan mapatireng.

Kalita’angan han ni Huang Zhaokai konini a demak, masalof to ko Taynan mapalowad, mikeroh ci Lai Qingde siciwan miliyocay to 228 piharatengan, pala o nikapolongan lakakawa macowat ko Taynansi, o tadamaanay nikapolongan salongoc no tamdaw ko kaitiraan.

Tana adada to ci Huang Zhaokai, awaay ko kalangiwngiwan ningra, dengan o piaray. Miaray to tadamaanay ising ci Zheng Shenghui to pidipot, miceroh cingra to nikapolongan ontoan i, ci Zheng Shenghui ising ko pa’icelay pasadak to payso to pipadama to mafadesay no sician, mapatahtah malasawad ko dafong ni Huang Zhaokai to pikihatiya to nikapolongan onto, ci Zheng Shenghui ising micokeray i aikor saka eca kalafel.  

Tala’ayaway to nikapolongan tamdaw ci Huang Zhaokai, I 2024 miheca 6 folad 1 romi’ad kalahokan, ona ciadada to tampeling a mapatay, ira ko 82 no mihecaan ko ’orip. Da’oc no ’orip matiya o nikapolongan no Taywan, mapangangan to “Ma’oripay pidafo’an to sowal no nikapolongan likisi no Taywan”.

Miliyas to ci Uncle Kai cecay mihecaan, mida’oc i foloco’ niyam kiso.

Mitiliday ci Qiu Wanxing,

Mifalicay ci Masao Nikar