跳至內容

Ciwlokay

nani… a masadak Wikipedia

Ciwlokay (長老會, Presbyterian)

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

1. ’Orip ni Zwingli, likisi ato pakayraan: (一、慈運理生平,歷史與教義:)

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]
1484 miheca Masofoc, i Fiwina ato Pasaer daykako, misawad i Witenpahe minanam to satadamaanay ko Fangcalay Cudad, o kapatay ni Keristo o ’aca no raraw, awaay ko epoc no to ’aca no paya.
1516 miheca I ngata no Solic, tadaci’icel ko pipakimad.
1522 miheca Misitapang miliyang to RCC: O pipaso’lin caay ko kiwkay, miliyang to kanga’ay no demak, pisemsem, pinanam to ratoh, mifalah to pisaliway, manga’ay no simpo ci ramod, mico’ay (milidong to riko’ tadamanay torokos ato laloma’ no tiring, dengan o Solic a cecay. Masasilecad to Luther vs. Zwingli vs. Calvin a radiwan).
1525 miheca Palasawad to adihayay sa’edaw.
1529 miheca “Marburg laocan” ato ni Lote pitaheka a nengneng masasiroma a micidek. O ci siciay a mifakicay ko tadamaan cingra. Kalimelaan i 1531 miheca mapatay i kalaloodan. O RCC rasrasen i kasapala ko ’afo todong satefoc. Mapatay cingra ci Polinke (Bullinger) ko midotocay, ikor ci Calvin ko mirikecay to kiwkay, oya mifalicay pakayraan kiwkay (Reformed Church). O Inkiris a kitakit patodong sa o Ciwlokiwkay, oya Lote kiwha mahaen to ko piceli’, itini i 17th sici a matelek.

2. Kalfin (Calvin, 加爾文)

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]
1509 miheca Masofoc, ikor ni Lote to 26 miheca, o pipalecad ikaka to ni Lote saan. Ci Markes Wipo a paratatenga i cingraan o tadamaanay i Europ keristokiw matifac ko ni Lote ato ’ayaway.
1523 miheca I Telamaci kakoyin malitemoh ci Katiay mapatireng ko parana’an.
1528 miheca Misawad, minanam to rikec malitemoh ko cecay singsi ci Wolma.
1531 miheca Miteka minanam to Keris ato Hipolay.
1533 miheca Mipadang mitilid to patirengan ci Cop ’aisidan to sapifalic harateng a malacafay milaliw (kalaliyangan). Mitilid i 1529 miheca i Marenpow a kalaliyang a tilid. 1534 miheca ira “Talifahal mafalic ko pipaso’elin”.
1535 miheca Miteka mitilid to Kiristokiw sifana’ (Institute's of the Christian religion) i saka tosa miheca parina’ pasadak.
1536 miheca Saka 7 folad tayra i Reniwa (Geneva) ato Farel mikonling, nika caay ka laheci. I 1538 miheca 4 folad miliyas to Reniwa (Geneva) tayra i Stelasepaw (Strassbourgh), itira mala milaliway a foksi.
1541 miheca Itini Reniwa (Geneva) a citodongay sakowan ato pipatangic ni Farel tayni i Reniwa (Geneva). Mitilid to li’ayaw a “rikec no kiwkay” mala todong rikec no kiwkay Reniwa (Geneva) o nian koya parana’an noya mifalicay pakayraan kiwkay (Reformed Church). Tangasa o nian a “Sepatay a sifana’ rikec ko kacitodongan” tangasa anini.
1544-1555 miheca Kinapinapina masasiwtoc ci Kalfin (Calvin) ato sifo. Nika i 1555 miheca 1 folad o cisifo paliyas to, saka mapatireng ni Kalfin (Calvin) ko kawasan a sakowan.
1547 miheca Miteka mitilid to saka 1 Korinto a pahecian, tangasa 1564 miheca ’ayaw no ka patay mitilid to Icikir pahecian tilid, kalimelaan tangasa i 20 cefang caay pakalaheci.
1553 miheca Patayen ningra ko kakakay no Spanya (Spain) ci Michael Servetus, nawhani caay pilayap to toloay no cecay sasowalen, patayen ningra, o nian ko adada ningra i ka’orip ho.
1559 miheca Patireng to Reniwa (Geneva) kakoyin, pitilidan no pifalican a kaitiraan.
1564 miheca 5 folad 27 romi’ad ko kapatayan ningra, awaay ko pangangan i tadem. Mihaheci ko ’orip ningra: Soli Gloria Deo. Mapatay cingra i, ci (Piza) Beza ko midotocay, koda’it ko demak, nika malecad ko harateng toni Kafin (Calvin).

3.Kawasan nisafaloco’an: (三、神學思想:)

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

Sakowan no Fangcalay cudad: Pakaynien no Kawas i Fangcalay cudad ko pipa’araw to tamdaw. Mipadama ko Fangcalasy cudad titaanan misapinang minengneng to so’elinay a demak. Mihawikid to ’icel no Fangcalay ’Adingo mifalic to faloco’ no tamdaw, saka fana’ no tamdaw to so’elinay, ta midoedo to sowal Ningra. O polong no rikec i Fangcalay cudad, paratoh no pa’ayaway to sowal no Kawas ato salaloma’an no ratoh saheto pa’esesay to pipa’araw to Tapang ci Yis Kristoan, pakaynien no Kawas i nafaloco’an ningra, masetek ko malatamdaway a sowal, mapakadofah ko sida’it, ciso’elinay, maro’ i ’orip no tamdamdaw, pakayni i Cingraan masongila’ ko kahapinang.

Matiniay ko pitelek no Kawas, dengan o pipakayni no tamdaw i ci Yisan, awaay to pakayraan a mafana’ to Kawas. O patelocan no Fangcalay cudad ato paterongan ci Kristo, orasaka, pakayni i Fangcalay cudad, mafana’ kita ci Kristoan.

Patonekan no sowal: I 16 sici itini i Holan itiyaay a Arminian adihay ko fangafang i laloma’ no kiwkay, caay pilayap cangra to ni Kafin (Calvin) a sini’ada ko kaci’orip sanay a kawasan sowal, o paratatenga nangra caay ka i kaci’orip no tamdaw a ira ko sakowan. Paini ko Arminian:

a. Manengneng no kawas iraay a mimaan ko paso’elinay faloco’ no tamdaw to mapili’.

b. Talacowa dengan o pipaso’elin no Tamdaw to mapaka’orip, nika mali’ayaw to ni Kristo mapatay ko tamdaw.

c. O katatiih no tamdaw, ano caay ka I’ayaw ko pafeli no Kawas to sini’ada to ira ko paso’elin, o caay ka nga’ay no tamdaw ci nga’ayay ko

demak.

d. So’elinay miliyaw ma’orip a tamdaw caay ka i nipipaso’elinan ko sakadipot.

O sapisalofaw to fangafang, laocan no kitakit no Holan i 1618 miheca malisaot masa’opo ko polong no kitakit lomaoc, mitahidang to kasakitakit no nifalican pakaraan kiwkay a dayhiw mikihatiya; itiya ira ko 35 no itiniay niyaro’ a foksi, papinaay a ciwlo, 5 kawasan hakasi, 18 komong no kitakit, ato 27 romaay kitakit a dayhiw mikihatiya, halo Scotland, England, Belgium, Switzerland, France. O Arminian mamalalen ko kaaini no ngangan mikihatiya to kalomaoc nasa, caay ka harateng o mapakokotay cangra, mipatado ko niyah to sapidama. O lomaocan o midamaay to ni Kafin (Calvin) a to’as no pitooran, mitefoc to moraraway 5 a nipasadakan no Arminian, malaheci ko ni Dort a paso’elinan (Creed of Dort), mitelek to ni Kafin (Calvin) 5 a sifana’, oni patonekan no sowal ni Kafin (Calvin) ko saka lahecian tonini: no Inkiris a limaay a tilid to “TULIP” pahapinang to limaay a kasasiroma ni Kafin (Calvin) a pakiraan.

a. O ciraraway ko tamdaw (Total Inability).

b. Awaay ko parafas to pipili’ (Unconditional Election).

c. Patelek ko pihepol ni Kristo (Limited Atonement).

d. Ciepoc ko pitahidang no Fangcalay ’Adingo (Irresistible Grace).

e. makadipot ko Tarokos (mi’emetay) (Perseverance of the Saints).

Tolo a malacecay: Ifiso 4:5 nai Wama ato Wawa masadak (filioque) nai Wama a masadak ko Wawa, nai Wama ato Wawa masadak ko Fangcalay ’Adingo (1 Pitilo 1:11). Ato sowal no Wawa masadak i 589 miheca i Toledo a kakeridan sa’opo. I saka 9 sici kalaliyangan no kawali kaetip kiwkay. I 1014 miheca Roma Tinsokiw pakayni i Nisiya paso’elin a rayray, nika Tongcenciaw caay pilayap. I 1960 miheca mikapot to kapolongan no hekal kiwkay yofayof ko Tongcenciaw, mala o kasasowalen. Fa’elohay kiwkay (Sinciaw) talacowa ira ko pilikaf to kawasan nengneng no Tinsokiw i, nika pakayni to nengneng i Fangcalay ’Adingo, midotocay to no to’as no kaetipay kiwkay.

Laloma’ay no kiwkay a sakolicay tosaay, oya paino’ ato mihiseiki. Saki mihiseiki a todong, ira ko ni Kafin (Calvin) a katadamaan. Caay ka pihayda cingra to ni Zwingli to saki mihiseiki a o salongan. O mihiseiki a ’epan ato epah talacowa caay ka so’elin ko kafalic, nika oya ’epan ato epah o mala no Fangcalay a pahecian to, o pakaen no Kawas to salo’afang no tamdaw, orasaka, ’epan ato epah o mihakelongay ko ’icel no Fangcalay ’Adingo, milayap i, so’elinay ko pilayap to no Fangacalay no salo’afang a sakalemed.

Saki Paino’, malecad caay ko salongan aca. Tona mapaino’ ko tamdaw i, pakayni ko tamdaw to nai Kawasay milayap to pa’araw no Kawas a sini’ada, mitelek i Kawas itiya, o Kawas ato tamdaw matatelekay to. Roma a sowal, o katatelek no tamdaw ato Kawas ko pipaino’, o tadamaanay a kalemedan. Nika oya nitelekan, sakitodong aca toya so’elinay nipili’an a tamdaw ko saka cirocek, oya caay ko kapili’ i, matatelek to, awaay ko depoc.

Sakapot no kiwkay: o pikowan to kiwkay o papakayni i Fangcalay Cudad, caay ka pakayni i to’ek, liyok no ka’oripan ko pisetek, I laloma no Fangcalay Cudad, lekapot no kiwkay oya kasarecok no sini’ada, i laloma’ay no kiwkay a foksi, ciwlo, singsi, sicuci, kasarocek no tayal, awaay ko kasasa’eran.

4. Kaitiraan no kiwkay:

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

Switzerland, Netherlands, Eastern Europe, Scotland (UK), Canada, United States, Asia, Africa, Oceania, ato roma kitakit.

5. Pahecian: (結論)

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

O kacitodong no dayhiw no aniniay nikapolongan sician o kadadokadokaan. Tinako to ni Li Tenghuy congtong.