跳至內容

228 a demakan i Taywan.二二八事件

nani… a masadak Wikipedia

228 a demakan i Taywan.二二八事件

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

Olanan a 228 hananay a demak i Taywan(台灣) i, o naitilaay tora piihan no finawelan to demak no Sayfo(政府) ama lawlaw itini i cowacowa a niyaroan itini i 1947 a mihcaan to saka tosa a folad to 27 a lomi’adan tangasa i saka lima a folad to 16 a lomi’adan, likorsato iraay to ko pihadefek no Congwhamingko(中華民國) hananay ami ocol to sofitay ami hadefek tofinaweran, nawhani nano ‘ayaw naitila toya 1945 a mihecaan to saka mo^tep a foladan, yamahelek ko fodfod tora saka tosa a sakalafodfod no polong no hekalan, maocor nola citodongay to Taywan ami ‘ekan to Taywan ci Cen-i(陳儀) hananay a tamdaw apatay i Taywan. oyasa a demak i, masapipakakinih ko faloco’ no demak nira ami demak to dademaken, caay ko fangcalay ko pidemak nira to dademaken, sanaw o ‘alomanay to cifalocoay o mafana’ay ci halateng a tamdaw no Taywan i, ano haenen ko pidemak o saan, yasahaw i, iraayho ko kara lood no Komintang(國民黨) ato Kiosanto(共產黨) hananay itiya, itini ikalafodfod nara i, o ‘orip sa no finaoran, caay ka ^edeng ko saka ‘orip to kakaenen ato saka ‘orip to kalomaamaan, adihayay ko mapadesay, caay pakakilim to katayalen, lalawlaw sanayho ko ‘orip no finaworan ato itini i kasaniyalo’, lomasato itini i pakaylaay i kacakat no fana’ to tilid i, i’ayaw no fodfod i,onian a Taywan haw i o nano o Dipon(日本) komikowanay, sanaw tayni sato koya Holam(中國人) caay kalalen ko fana’, masalomaay ko fana’ ato faloco’, sanaw iraay ko longoc nora Holam to Taywanay a tamdaw, olanan ko saka lalawlaw nara, sanaw onian ko saka fafodfod no niyalo, ato sakalalowod no finawolan.

olarengadan nila :

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

Itini i 1947 no mihecaan to saka tosa a folad 27 a lomi’ad i, ola a simmong ami pacakayay to tamako itini i Tayhok Taypi tin Tinma(台北太平天馬房) hananay loma’ i, maleped nangra ato kal’ingangen nangra koya ci Lin-cang-may(林江邁) ato mapatay nangra koya Chen-wen-si(陳文溪) hananay a tamdaw, orasato oya finawelan, onian sato koya saka keter nangra, sanaw mikihatiya sato ko ‘alomanay ami ihang, itini i saka tosa a folad no 28 a lomi’adan, caay to pikihatiya ami pacakay to kalomaamaan, ato caay to kapi tirid, caayay to ka tayal, tayni sato ko ‘alomanay finaweran i pipacakayan to tamako ami ihan ato iroma’ no citapangay a kakitaan a tamdaw amilongoc to lalongocen, nikaolila kowangen no sofitay no Koaping ko kola taylaay a finaworan, sanaw ‘aloman iraay ko mapatayay ato madoka’ay olanan ko lalengatan no kalali’ang sato no finaworan, polong sato tayra i cowacowa no Taywan, orasa yacitongay to finaworan ato tapang kakitaan a tamdaw i, misanga’ to ami pasao’po to cacitodong ami demak to sapihapingan toya kalalawlaw no demak a sa’opo, nanay pakayni toya sa’opo ami hapinang toya demak, lomasato, pakayni i sakapolongan a ‘icer no finaweran ami sanga’ tosaka ci’icer no sofitay ami solimed tora sapilood a kowan, tiya ira to ko^poc no demak tosaka tala’ayaw.

Oyasa ci Cen-i(陳儀) a tamdawan i, hato mihaiay ko faloco’ nira, ato mirayapay to miketona no sao’po a sowal, nikaolira, onian a demakan i, palao mirawraway to hekal hananay ko sa’osi, sanaw milongoc to ifafaleday ami ocor to sofitay to sapadang, itira toya sakatolo a folad to lima a lomi’adan i, miocor to sofitay a paytayni i Taywan kora Koming-sayfo(國民政府) a tapang ci Chang-chong-cen(蔣中正), i saka tolo folad to ^nem a lomi’adan i, itini i Takaw(高雄) o citodongay a tapang ci Pong-mong-ci(彭孟緝) hananay a tamdaw misalingato to ami reper to finawerang, itini i sakatolo a folad to faro a lomia’d o maocoray a himping naitini i Focing(福建) tangasaay to i Kilong(基隆) ci Liw-i-sing(劉雨卿) ko citodongay ami kerid tola sofitay, sa’alomang sato ko tayniay a tayla i cowacowa ami hadefek to niyalo, toyasato awaay ko militemohay ami ihang, tangasa sato i saka tolo folad to mo^tep a lomi’adan, ci Chen-i(陳儀) hananay a tamdaw i, itiya to ami keton to sapi lik’c to polong no Taywan, caay to kanga’ay ama sa’po to masamaamaanay a sa’po, sanaw tiyato ami salingato adihay to ko mapatayay ato malasawaday a tamdaw, ngalefen itira i Kilong(基隆), Kaki(嘉義), Takaw(高雄), mahadefekay ko saka niyaniyalo’, pacef sato ami reper to kalo tamdaw, tangasa toya ci Wiy-daw-ming(魏道明) koci todongay a mala-tapang no Taywan, tiya mahelek ko palareper nangra to tamadaw.

Olanan a 228 hananay a demakan i, itiyaay a misalingato a saadihayay ko mareperay ato mikowang a mapatay ato o malasawaday a tamdaw no Taywan, ato halo caay ka pisangka to piiehan a ci ‘atangalay a tamdaw i, itiyaay ama kalingang, sanaw itiya a misalingato mafalic ko kalodemak no Taywanay a tamdaw, mala siyingter ko kasasilomaloma no tamdaw. Rikosato sahalafin sato ko pilikec nora sayfo to Taywanay a tamdaw to pinapina a mihecaan, olanan koya tomel’iay a mikalingangay hananay a demakan, olanan a 228 hananay a demakan i, o pakayraay to sapi likec to finaweran, sanaw matala:way ko tamdaw ama sasowasowar, itiyaay ami salingato a caayay ka pacefa ko tamdaw ami sasowasowal, ato mi kingkiway sato likisi a tamdaw i, hatiraay to caay ka oso’elinay kopi tilid, tangasa saan i 1980 a mihecaan, olanan a 228 hananay a demakan tiya ilaay to kopi songila’ to demak, itiya sato a alamipasadak saan tono teked a faloco ato halateng, tangasa i 1990 a mihecaan polong sato ko ‘alomanay a tamdaw ami kakingkiw tora 228 hananay a demak, lomasato irahaca kopi dadimaw toya nano makali’angay a parod to laloma’an, ato mipatileng to sapikining a ‘aponong, mipalowad to palo no laloma’an. Aninisato itini i Taywanan mapatileng to ko pikiningan to 228 hananay a Cicinghoy(基金會) opisopedan to pida, ato palowad to 228 hananay a pikiningan a ‘adawang(館), itini i coacoa a kasaniyalo i, iraay to koya patilengan a silosi no 228 hananay tamohong.(Suman siwkolan ‘Amis/Pancah 02/26’25)

Tahapinanang參考文獻:

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

1. 陳儀深和薛化元 & 2021年,第1頁至第18頁、第657頁至第783頁.

2. 陳儀深和薛化元 & 2021年,第21頁至第54頁